Wyobraź sobie firmę, w której każda awaria IT paraliżuje pracę, generuje lawinę nerwowych maili od klientów i wywołuje gorączkowe poszukiwania winnych. Następnie wyobraź sobie organizację, gdzie podobne sytuacje są rozwiązywane sprawnie, a zespół IT działa z precyzją dobrze naoliwionej maszyny. Co jest źródłem tej różnicy? Kluczem jest efektywne zarządzanie usługami IT, a odpowiedzią na to wyzwanie jest ITIL 4.

Czym jest ITIL? Kiedy warto rozważyć jego implementację i jakie korzyści niesie dla organizacji?

Czym jest ITIL?

ITIL (Information Technology Infrastructure Library) to nie tylko zbiór zasad – to sprawdzony kompas, który pomaga firmom unikać chaosu, redukować koszty i dostarczać usługi w sposób przewidywalny. Wersja 4, opublikowana w 2019 roku, przyniosła rewolucję: połączyła tradycyjne najlepsze praktyki z elastycznością, jakie oferują Agile i DevOps. Dzięki temu koncepcja ITIL to nie sztywny podręcznik, ale elastyczny framework – możesz wdrożyć tylko te elementy, które pasują do twojej organizacji.

Historia: od rządowego projektu do globalnego standardu biznesowego

• 1980 r.: lata 80. XX wieku: ITIL zrodził się w Wielkiej Brytanii jako inicjatywa rządowa (CCTA), koncentrując się początkowo na zarządzaniu infrastrukturą.
• 2000–2011 (ITIL v2/v3): framework zdobył obszar biznesu po wprowadzeniu m.in. pojęcia „cyklu życia usług”.
• 2019 (ITIL 4): rewolucja – nacisk na współpracę, metodyki Agile i wartość dla klienta.

Ciekawostka: Według badania Axelos, 90% firm z listy Fortune 500 używa ITIL w jakiejś formie.

Dlaczego ITIL jest wciąż aktualny?

• Język wspólny dla IT i biznesu: np. pojęcie „usługi” zamiast „technologie”.
• Skalowalność: Sprawdza się zarówno w małych firmach, jak i korporacjach.
• Precyzyjne procesy: mniej błędów i stresu dla zespołu.

Jakie są kluczowe elementy ITIL?

Aby zrozumieć, jak ITIL 4 przekłada się na realne korzyści, musimy przyjrzeć się jego kluczowym elementom. W tej sekcji zagłębimy się w tajniki architektury ITIL 4, aby zrozumieć, co sprawia, że jest tak elastyczny i skuteczny.

Wyobraź sobie, że ITIL 4 to tętniący życiem ekosystem. W jego sercu bije System Wartości Usług (SVS), który przypomina skomplikowaną, ale doskonale zsynchronizowaną maszynę.

Serce ITIL 4: System Wartości Usług (SVS)

Centralnym elementem ITIL 4 jest System Wartości Usług (Service Value System – SVS), który definiuje, w jaki sposób organizacje tworzą wartość dla swoich klientów. Przyjrzyjmy się bliżej, jak ten system działa w praktyce. Pomyśl o kliencie, który zgłasza: „Chcę mieć dostęp do systemu 24/7”. To jak wrzucenie kamyka do spokojnego stawu. Fale rozchodzą się, angażując różne działy – IT, HR, finanse – które wspólnie przekształcają tę potrzebę w konkretną usługę. Proces ten opiera się na Service Value Chain, czyli łańcuchu wartości usług, składającym się z 6 kluczowych działań, które wspólnie generują wartość:

1. planowania,
2. doskonalenia,
3. współtworzenia,
4. przemiany,
5. rozwoju,
6. dostarczania i wsparcia.

Cztery wymiary zarządzania usługami

ITIL 4 patrzy na usługi holistycznie jak na wielowymiarowy obraz. Dostrzega:

1. ludzi i kulturę – szkolenia, komunikację, które są jak farby na palecie.
2. procesy i przepływy – automatyzację zgłoszeń, niczym płynne ruchy pędzla.
3. technologie – narzędzia ITSM, które są jak ramy obrazu.
4. partnerów i dostawców – zarządzanie outsourcingiem, które jest niczym wybór odpowiedniego płótna.

Przykład: Firma X, łącząc lepsze procesy (wymiar 2) ze szkoleniami zespołu (wymiar 1), skróciła czas napraw awarii IT o 40%.

ITIL 4 vs. ITIL v3: co się zmieniło?

Wraz z premierą ITIL 4 w 2019 roku świat zarządzania usługami IT przeszedł znaczącą transformację. Nowa wersja frameworka wprowadziła szereg zmian, które odzwierciedlają ewolucję technologii i metodologii pracy. Przyjrzyjmy się kluczowym różnicom między ITIL 4 a jego poprzednikiem, ITIL v3, aby zrozumieć, jak te zmiany wpływają na sposób, w jaki organizacje zarządzają swoimi usługami IT.

Jak wdrożyć praktyki ITIL 4 w organizacji?

Wdrożenie praktyk ITIL 4 w organizacji to proces, który wymaga starannego planowania i realizacji. W tej sekcji przedstawiamy praktyczne wskazówki dotyczące tego, jak zacząć i jakie wyzwania mogą się pojawić.

Od czego zacząć proces wdrażania? 3 kroki dla początkujących

Dla tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z ITIL 4, kluczowe jest skoncentrowanie się na kilku podstawowych krokach. Oto trzy kluczowe kroki, które pomogą ci rozpocząć wdrożenie ITIL 4.

• Wybierz „wrażliwy punkt” – np. wolne reakcje na awarie (Incident Management). To jak znalezienie pęknięcia w murze, które trzeba naprawić.
• Stwórz zespół ds. zmiany – angażując nie tylko IT, ale też biznes. To jak zebranie drużyny budowniczych, którzy wspólnie przystąpią do prac.
• Mierz postępy – np. śledź średni czas naprawy (MTTR). To jak regularne sprawdzanie, czy prace idą zgodnie z planem.

Jakie są najczęstsze wyzwania przy implementacji ITIL?

Wdrożenie ITIL 4 nie zawsze jest łatwe i często wiąże się z pewnymi wyzwaniami. Omówimy najczęstsze z nich i przedstawimy praktyczne sposoby ich pokonania.

• „To kolejna biurokracja!” → Obawy przed nadmierną biurokracją można rozwiać, zaczynając od zaprezentowania szybkich, widocznych sukcesów, takich jak usprawnienie raportowania. To pokaże, że nawet drobne zmiany przynoszą wymierne korzyści.
• Brak wsparcia kierownictwa → Pokazuj ROI (np. „Wdrożenie zmniejszy przestoje o 20%”). To jak przedstawienie planu budowy, który przekona nawet najbardziej sceptycznych inwestorów.

Jakie narzędzia mogą wspierać wdrożenie ITIL?

Na rynku dostępne są rozwiązania, które mogą znacząco ułatwić i usprawnić ten proces. Oto kilka z nich, które warto rozważyć, aby efektywnie zarządzać usługami IT.

• ServiceNow – kompleksowy system ITSM do zarządzania usługami IT.
• Jira Service Management – dobre narzędzie dla zespołów DevOps.
• Freshservice – przyjazny dla mniejszych firm.

Jakie korzyści płyną z zastosowania ITIL?

ITIL 4 przynosi szereg wymiernych korzyści dla organizacji, zarówno pod względem jakości usług, jak i oszczędności kosztów. Przyjrzyjmy się konkretnym danym i przykładom, które to potwierdzają.

Jak ITIL wpływa na jakość usług IT?

Jedną z kluczowych korzyści płynących z ITIL 4 jest poprawa jakości usług IT. Konkretne dane pokazują, jak wdrożenie ITIL 4 wpływa na czas naprawy awarii i redukcję problemów.

• 30% krótszy czas naprawy awarii (MTTR) – dzięki standaryzacji procesów jak Incident Management.
• 2x rzadziej powtarzające się problemy – gdy funkcjonuje Problem Management.

Przykład: Firma z sektora finansowego po wdrożeniu ITIL odnotowała spadek występowania poważnych incydentów o 45% w ciągu roku (źródło: Axelos Case Study, 2021).

Jakie są oszczędności związane z wdrożeniem ITIL?

Ten framework to nie tylko poprawa jakości, ale także oszczędności. Oto, w jakich obszarach organizacje mogą liczyć na redukcję kosztów dzięki jego wdrożeniu:

• Redukcja kosztów operacyjnych – poprzez automatyzację i unikanie duplikacji procesów.
• Mniej „gaszenia pożarów” – a tym samym więcej czasu na innowacje.
• Przewidywalność budżetu – lepsze planowanie dzięki zarządzaniu potencjałem (Capacity Management).

Ciągłe doskonalenie (CSI) – czego ITIL uczy organizację?

• Regularne przeglądy usług (np. co kwartał) – wskaźniki KPI pokazują, co działa, a co wymaga zmian.
• Narzędzie: Model „Plan-Do-Check-Act” (PDCA) – prosty sposób na wdrożenie CSI.

Jakie są najlepsze praktyki ITIL?

Jakie są najważniejsze zasady, których należy przestrzegać?

• „Start where you are” – nie zaczynaj od zera. Wykorzystaj istniejące procesy.
• „Keep it simple” – unikaj nadmiernej biurokracji. ITIL to narzędzie, a nie cel sam w sobie.
• „Collaborate and promote visibility” – współpraca między działami to klucz.

Zdobądź certyfikat ITIL

Jak zostać ekspertem ITIL? Ścieżka certyfikacji ITIL 4

Dla tych, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę i stać się ekspertami ITIL 4, dostępna jest ścieżka certyfikacji. Przedstawimy, jak wygląda ta ścieżka i jakie korzyści przynosi.

Ciekawostka: Cena certyfikacji ITIL 4 Foundation waha się w przedziale od 1200 do ok. 3000 PLN (w zależności od dostawcy), a zdawalność wynosi ~90% po dobrym szkoleniu.

ITIL a inne frameworki: kiedy wybrać, a kiedy łączyć?

W świecie zarządzania usługami IT spotykamy się z różnymi frameworkami i standardami, które mają na celu usprawnienie procesów i poprawę jakości usług. W tej sekcji przyjrzymy się, jak ITIL wypada na tle innych popularnych rozwiązań i kiedy warto rozważyć ich łączenie.

ITIL vs. ISO 20000

ISO 20000 to międzynarodowy standard zarządzania usługami IT, który określa wymagania dotyczące systemów zarządzania usługami (SMS). Wiele organizacji dąży do uzyskania certyfikacji ISO 20000, aby potwierdzić swoją zgodność z najlepszymi praktykami. Zobaczmy, jak ITIL odnosi się do tego standardu.

ITIL dostarcza zestaw „dobrych praktyk”, które ułatwiają organizacjom spełnienie wymagań normy ISO 20000.

Hybrydowe modele

W praktyce organizacje często decydują się na łączenie różnych frameworków i metodologii, aby dostosować zarządzanie usługami IT do swoich konkretnych potrzeb.

Przykład: ITIL + Agile – np. stosowanie Change Management z ITIL w sprintach Agile. To jak połączenie tradycyjnego rzemiosła z nowoczesnymi technikami.

Podsumowanie: Czy ITIL 4 jest wart twojego czasu?

Podsumowując, ITIL 4 to nie tylko zbiór wytycznych, ale przede wszystkim elastyczny framework, który umożliwia organizacjom efektywne zarządzanie usługami IT w dynamicznie zmieniającym się środowisku. Dzięki naciskowi na współpracę, ciągłe doskonalenie i orientację na wartość dla klienta – ITIL 4 pomaga firmom osiągnąć wyższą jakość usług, a także redukować koszty i zwiększać satysfakcję klientów. Niezależnie od wielkości organizacji czy branży ITIL 4 oferuje praktyczne narzędzia i zasady, które można dostosować do indywidualnych potrzeb, wspierając rozwój i innowacje w obszarze IT.

W czasie, gdy infrastruktury IT są coraz bardziej skomplikowane, a oczekiwania użytkowników rosną, zarządzanie usługami IT staje się wyzwaniem, któremu niełatwo sprostać. Z pomocą przychodzą systemy ITSM. Według raportu MarketsandMarkets globalny rynek ITSM ma urosnąć do 22,1 mld dol do 2028 roku, co oznacza roczną stopę wzrostu (CAGR) na poziomie 15,9%. To imponujące tempo rozwoju jest napędzane przede wszystkim potrzebą automatyzacji, poprawy doświadczeń użytkowników oraz koniecznością skutecznego zarządzania złożonymi środowiskami IT.

Czym jest ITSM (zarządzanie usługami IT) i czym różni się od ITIL?

Często spotykamy się z dwoma pojęciami: ITSM (IT Service Management) i ITIL (IT Infrastructure Library). Choć są ze sobą powiązane, ich role są różne.

 ITSM to kompleksowe podejście do zarządzania usługami IT, które koncentruje się na dostarczaniu wartości klientom poprzez efektywne i spójne usługi technologiczne. Można powiedzieć, że ITSM oznacza to, „jak” zarządzamy IT.

Jak system ITSM może uratować ci życie (i firmę)?

Wyobraź sobie sytuację, w której w twojej firmie nagle przestaje działać poczta e-mail. Pracownicy nie mogą się komunikować, klienci nie otrzymują ważnych informacji, a chaos narasta z minuty na minutę. To koszmar każdego menedżera!

Dzięki ITSM możesz zminimalizować ryzyko takich sytuacji i przyspieszyć czas rozwiązywania problemów. ITSM pomaga w:

• Sprawnym rozwiązywaniu problemów: Systemy ticketowe, takie jak ServiceNow czy Jira Service Desk, pozwalają na szybkie zgłaszanie i rozwiązywanie incydentów poprzez dział IT. Automatyzacja procesów skraca czas reakcji i minimalizuje negatywny wpływ na działalność firmy.
• Efektywnym zarządzaniu zmianami: Wprowadzanie nowych technologii lub aktualizacji oprogramowania może wiązać się z ryzykiem. ITSM pomaga w planowaniu i wdrażaniu zmian w sposób kontrolowany i bezpieczny.
• Ciągłym doskonaleniu usług: ITSM to nie tylko reagowanie na problemy, ale także proaktywne działanie. Analiza danych i monitorowanie wskaźników pozwalają na identyfikowanie obszarów do poprawy i optymalizację procesów.

Czym jest ITIL?

Z kolei ITIL to zbiór najlepszych praktyk i wytycznych, które pomagają organizacjom uporządkować i standaryzować swoje procesy IT.

ITIL oznacza to, „co” robimy, aby efektywnie zarządzać IT. Co ciekawe, według badania Axelos, ponad 60% organizacji na świecie korzysta z ITIL w jakiejś formie, a najczęściej wdrażane procesy to zarządzanie incydentami, zmianami i poziomem usług.

Jak usprawnić przepływ pracy wsparcia IT

Nowoczesne podejście do zarządzania usługami IT wymaga zastosowania skutecznych narzędzi do obsługi zgłoszeń i automatyzacji procesów. Według Forrestera automatyzacja procesów ITSM może skrócić czas rozwiązywania incydentów nawet o 30-50%. Dzięki systemom ticketingowym, takim jak ServiceNow czy Jira Service Desk, zespoły IT mogą szybko przypisywać zgłoszenia do odpowiednich specjalistów, zarządzać zasobami IT monitorować postępy i automatyzować powtarzalne zadania, takie jak resetowanie haseł czy przydzielanie dostępów.

Narzędzia ITSM i jego frameworki

Podobnie jak dyrygent potrzebuje partytury i instrumentów, tak menedżer IT potrzebuje odpowiednich narzędzi i frameworków. Oto kilka gwiazd w świecie ITSM:

Narzędzia ITSM:

• ServiceNow: Uniwersalne narzędzie, które pomoże ci zarządzać wszystkimi aspektami IT.
• Jira Service Desk: Lekkie i zwinne rozwiązanie, idealne dla zespołów, które cenią szybkość i elastyczność.
• BMC Helix: Potężne narzędzie dla wymagających, którzy potrzebują precyzji i kontroli.

Frameworki ITSM:

• ITIL: To najbardziej rozpowszechniony framework ITSM na świecie. Zbiór najlepszych praktyk ITIL pomaga organizacjom w standaryzacji procesów, poprawie jakości usług i zwiększeniu efektywności.
• COBIT: Koncentruje się na zarządzaniu i kontroli informacji oraz technologii związanych z IT. Pomaga organizacjom w zapewnieniu zgodności z przepisami, zarządzaniu ryzykiem i osiąganiu celów biznesowych.

Oprócz frameworków warto również pamiętać o międzynarodowych standardach, takich jak ISO/IEC 20000, które dostarczają formalnych wytycznych dotyczących zarządzania usługami IT. Standardy te mogą pomóc organizacjom w spełnieniu wymagań regulacyjnych, poprawie jakości usług oraz zwiększeniu efektywności operacyjnej.

Proces wdrożenia ITSM – kompleksowy przewodnik krok po kroku

1. Kompetencje partnera wdrożeniowego i zakresy odpowiedzialności

Wybór odpowiedniego partnera wdrożeniowego jest kluczowy dla sukcesu wdrożenia ITSM. Partner powinien posiadać doświadczenie w pracy z organizacjami o podobnym profilu oraz rozumieć specyfikę branży. Należy jasno określić zakresy odpowiedzialności, podział obowiązków i oczekiwane rezultaty.

2. Określenie twoich oczekiwań

Przed rozpoczęciem wdrożenia warto przeprowadzić analizę wymagań biznesowych. Jakie procesy mają zostać usprawnione? Jakie są kluczowe wyzwania organizacji? Odpowiedzi na te pytania pomogą dostosować system ITSM do realnych potrzeb firmy.

3. Rozwiązanie z pudełka czy dedykowana aplikacja

Gotowe rozwiązania ITSM są szybkie we wdrożeniu i sprawdzone na rynku, ale mogą nie spełniać wszystkich wymagań organizacji. Dedykowane aplikacje oferują większą elastyczność, ale wymagają poświęcenia więcej czasu i zasobów na implementację. Wybór zależy od budżetu, złożoności potrzeb i strategii IT firmy.

4. Zespół projektowy

Wdrożenie ITSM wymaga zaangażowania zespołu złożonego z różnych specjalistów: kierownika projektu, administratorów IT, ekspertów ds. procesów ITSM oraz użytkowników końcowych. Każda z tych ról odgrywa istotną funkcję w sukcesie wdrożenia.

5. Metoda małych kroków

Aby zminimalizować ryzyko i zapewnić płynne przejście na nowy system, warto wdrażać ITSM etapami. Stopniowa implementacja umożliwia testowanie poszczególnych funkcji i eliminowanie problemów na bieżąco.

6. Wymagania i kryteria akceptacji

Kluczowe jest precyzyjne określenie wymagań funkcjonalnych oraz niefunkcjonalnych systemu. Warto również ustalić konkretne wskaźniki sukcesu, takie jak czas obsługi zgłoszeń, poziom zadowolenia użytkowników czy liczba rozwiązanych incydentów.

7. Szkolenia i kampania informacyjna

Nowy system ITSM wymaga przeszkolenia użytkowników i zespołu IT. Dobrze zaplanowana kampania informacyjna pozwala na szybkie zaadaptowanie się do nowych narzędzi i procesów, zwiększając skuteczność wdrożenia.

Wyzwania w kontekście oprogramowania ITSM

Wdrożenie i utrzymanie efektywnego systemu ITSM nie jest pozbawione wyzwań. Według badania ITSM.tools organizacje najczęściej borykają się z:

• Brakiem odpowiednich zasobów i budżetu (tak wskazuje 45% respondentów). Ograniczenia finansowe i kadrowe mogą utrudniać implementację niezbędnych narzędzi, szkolenie personelu oraz utrzymanie systemu na optymalnym poziomie.
• Kolejnym istotnym wyzwaniem są trudności w zarządzaniu zmianami (35%). Wprowadzanie nowych procesów i technologii często spotyka się z oporem ze strony pracowników, a brak odpowiedniej komunikacji i planowania może prowadzić do chaosu i i negatywnie wpływać na działanie organizacji.
• Ponadto wiele firm zmaga się z niską dojrzałością procesów ITSM (30%). Brak ustandaryzowanych procedur, niejasne role i odpowiedzialności oraz brak odpowiednich narzędzi monitorowania i raportowania utrudniają efektywne zarządzanie usługami IT.

Podsumowanie: jak wdrożenie ITSM może zrewolucjonizować twoje zarządzanie usługami IT

Efektywne zarządzanie usługami IT dzięki ITSM pozwala na utrzymanie porządku i kontroli nad zasobami technologicznymi. ITSM, wspierany przez frameworki takie jak ITIL i narzędzia takie jak ServiceNow, umożliwia organizacjom optymalizację procesów, redukcję kosztów i zwiększenie efektywności operacyjnej.

Chcesz dowiedzieć się, jak ITSM może zrewolucjonizować twoją firmę? Skontaktuj się ze specjalistami Inetum, aby uzyskać profesjonalne doradztwo i wsparcie we wdrożeniu efektywnych rozwiązań ITSM.

Streamline Your Application Maintenance Leszek Jaros, our Head of Telco and AMS Practice, is here to help you navigate the complexities of Application Maintenance Services. Book a consultation to boost your application's efficiency Schedule a meeting

Jak skutecznie zarządzać długoterminową współpracą z dostawcami IT? Na co zwrócić uwagę przy poznawaniu dostawcy? Jak podejść do weryfikacji umowy ramowej i kogo zaangażować? Jakie są kluczowe elementy umowy ramowej i dlaczego warto ją stosować? Przeczytaj artykuł!

Know Your Supplier

Jeszcze przed nawiązaniem relacji biznesowych z dostawcą warto dokonać jego weryfikacji. Większość przedsiębiorstw posiada wewnętrzne procesy weryfikacji swoich dostawców, jednak każdy z nich przewiduje następujące kluczowe obszary podlegające weryfikacji: 

• dane dostawcy; 
• przynależność do grupy kapitałowej; 
• dane członków jego organu reprezentacyjnego; 
• posiadane certyfikaty branżowe i jakościowe; 
• wdrożone zasady etyki biznesowej. 

Zebranie wszystkich powyższych informacji umożliwia ocenę rzetelności i wiarygodności dostawcy – a w następstwie – wejście w stabilną współpracę z solidnym dostawcą. 

Korzystając z danych dostawcy, dokonaj również jego weryfikacji przy użyciu powszechnie dostępnych rejestrów przedsiębiorców – większość z nich jest publiczne dostępna, w szczególności na terenie Unii Europejskiej. To pozwoli ci uzyskać również informację o formie, statusie i – w niektórych przypadkach – finansowej kondycji dostawcy. 

Kogo zaangażować w weryfikację i negocjacje umowy ramowej?

Klasyką jest zaangażowanie swojego działu prawnego w weryfikację i negocjacje umowy ramowej – to częste, ale też nie do końca poprawne założenie, że opiekun biznesowy potencjalnej współpracy (np. członek działu zakupów) razem z działem prawnym doprowadzą do zawarcia umowy ramowej. 

Umowy ramowe i związane z nimi projekty IT są wielowątkowe oraz wysoce zaawansowane, w związku z czym – już na wczesnych etapach dyskusji o umowie ramowej oraz weryfikacji jej treści – warto zaangażować po swojej stronie osoby z poniższych działów: 

• technologiczny i projektowy – skonsultuj ze swoimi inżynierami i project manager’ami planowane usługi, terminy, wolumen i technologie związane z umową ramową i jej zamówieniami, które dostawca ma realizować. Ustal z nimi zapotrzebowanie waszego przedsiębiorstwa oraz dogodną metodologię współpracy; 
• finansowy – przedyskutuj dopuszczalne warunki płatności w swojej organizacji, w tym terminy, interwały i dokumenty stanowiące podstawę do rozliczeń oraz niezbędne elementy na dokumencie księgowym; 
• marketing – warto rozeznać i ustalić, czy twoja współpraca z dostawcą oraz realizowany projekt powinny być zakomunikowane na rynku oraz na jakich zasadach. Rozważenie ogłoszenia zawarcia umowy oraz rozpoczęcia projektu może przynieść korzyści obu stronom; 
• zakupy – poinformuj dział zakupów o potencjalnym dostawcy oraz uzyskaj informacje niezbędne do jego onboardingu w swojej organizacji. 

Powyższe działy i osoby powinny uczestniczyć w dyskusjach nad umową ramową do momentu jej zawarcia. To nie jest jednak pełny pakiet osób wymagających zaangażowania – pamiętaj, że po zawarciu umowy ramowej ulega ona wykonaniu, nad czym nadzór mogą sprawować inne osoby niż te, które uczestniczyły w trakcie negocjacji. Z reguły są to project managerowie lub Product Ownerzy, którzy powinni mieć świadomość sposobu działania umowy ramowej. Jeżeli nie uczestniczyli w powyższych rozmowach i spotkaniach z dostawcą, przekaż im kluczową dla nich esencję umowy z projektowego punktu widzenia, tj.: 

• ustalony katalog usług IT; 
• sposób zamawiania usług; 
• szablon zamówień; 
• sposób odbioru i rozliczania usług; 
• modele wynagrodzeń; 
• kanały komunikacji; 
• podział zasobów i narzędzi używanych w ramach umowy; 
• sposób rozliczania kosztów; 
• miejsce, przedział godzinowy i strefa czasowa realizacji usług; 
• ścieżki eskalacji. 

Opiekunowie umowy po twojej stronie – oprócz samej świadomości, że mają zapewnionego dostawcę, u którego mogą zamawiać usługi IT – sprawniej podejdą do realizacji i nadzoru nad umową ramową, bez zbędnej utraty czasu na uzyskanie powyższych informacji w swojej organizacji. Zapewni im to większy komfort pracy i pozwoli skupić się w całości na podległym im projekcie. 

Czym jest umowa ramowa?

Umowa ramowa to kontrakt zawierany pomiędzy klientem a dostawcą, który określa podstawowe zasady współpracy, takie jak zakres usług, podział obowiązków, warunki finansowe czy procedury składania zamówień. Jest to rozwiązanie szczególnie popularne w branży IT, gdzie projekty mogą ewoluować, a potrzeby technologiczne ulegać dynamicznym zmianom. 

Ważnym elementem umowy ramowej jest to, że nie definiuje ona szczegółowo wszystkich dostaw lub usług, lecz pozostawia to do określenia w oddzielnych zamówieniach (tzw. „orders” lub „statements of work”), które są zawierane na podstawie tej umowy. 

Główną korzyścią umowy ramowej jest określenie ogólnych zasad współpracy z dostawcą, co znacznie ułatwia zlecanie usług – strony mają na stałe ustalone powyższe zasady w samej umowie, dzięki czemu później tylko ustalają szczegóły technologiczne i biznesowe w zamówieniu: zakres usług, wymagane rezultaty, harmonogramy wykonania oraz warunki finansowe. Nie ma potrzeby każdorazowego omawiania i negocjowania odrębnej umowy przy kolejnym projekcie – to daje nieocenioną elastyczność we współpracy. 

Kiedy stosować umowę ramową?

Umowa ramowa jest szczególnie przydatna w sytuacjach, gdy np.: 

• planowana współpraca ma charakter długoterminowy i obejmuje wiele zamówień realizowanych na podobnych warunkach; 
• potrzebujesz dostawcy będącego w gotowości do elastycznego świadczenia usług IT; 
• planujesz rozpocząć projekt o szerokiej skali z ustalonymi fazami i obszarami, których zakres będzie ustalany na bieżąco; 
• chcesz w ramach jednego procesu negocjacji ustalić wszystkie główne warunki na przyszłość i później skupić się wyłącznie na aspektach biznesowych odpowiednio do swojego zapotrzebowania. 

Stosuje się ją, gdy strony chcą uniknąć konieczności każdorazowego negocjowania wszystkich aspektów nowej umowy. Sprawdza się w relacjach, gdy dostawca świadczy usługi w sposób ciągły lub cykliczny, np. w zakresie utrzymania systemów IT, rozwoju oprogramowania czy usług konsultingowych. Dzięki umowie ramowej można znacząco uprościć proces zakupowy i zwiększyć efektywność operacyjną. 

Kluczowe elementy umowy ramowej

Każda umowa ramowa powinna zawierać kilka kluczowych postanowień, zapewniających przejrzystość i efektywność współpracy: 

• Strony umowy: Określ, kto jest stronami umowy, tj. które podmioty zawierają umowę po twojej stronie i po stronie dostawcy.
• Podmioty powiązane: Rozeznaj, czy w ramach swojej grupy kapitałowej chcesz zapewnić swoim spółkom powiązanym możliwość składania zamówień u wybranego dostawcy.
• Konsorcjum & partnerstwo: Ustal, czy po stronie dostawcy występuje konsorcjum lub dostawca posiada partnerów, którzy za twoją wiedzą i zgodą wezmą udział w realizacji umowy.
• Rodzaj umowy: Przyjmij ramowy model umowy oraz polegaj na takiej perspektywie w trakcie negocjacji – jej treść ma być punktem wyjściowym i powinna zawierać ogólne warunki współpracy.
• Definicje: Ustal katalog definicji terminów używanych w umowie – warto mieć kompletną listę w jednym miejscu. Unikaj definiowania w dalszej treści umowy – przy obszernych kontraktach łatwo przeoczyć definicje.
• Przedmiot umowy: Określ potencjalny katalog usług lub produktów, które dostawca ma dostarczyć. Szczegółowy zakres będziecie ustalać w zamówieniach.
• Hierarchia & załączniki: Umowy IT są rozbudowane i wielopoziomowe – często zawierają liczne załączniki, wzory dokumentów oraz zamówienia. Określ, który dokument ma pierwszeństwo w przypadku sprzeczności. Ustal tryb i formę zmiany załączników. Dopuść możliwość zmiany wzoru zamówienia z załącznika poprzez dodawanie lub usuwanie elementów – nie wszystkie z nich będą zawsze pasować.
• Zamówienia: Określ procedurę składania zamówień oraz wzór zamówienia zawierający kluczowe elementy: zakres usług, harmonogram, płatności, warunki akceptacji (w tym UAT) i kamienie milowe, jeśli nie wynikają one bezpośrednio z umowy. Zamówienia zawsze powinny być wspólnie omawiane z dostawcą i zawierane za zgodą obu stron.
• Metoda świadczenia usług: Określ sposób świadczenia usług – czy będą realizowane zdalnie, na miejscu, czy w modelu hybrydowym. Zapewnij sobie furtkę pozwalającą na modyfikację ustalonej metody w treści zamówienia.
• Harmonogram: Jeśli umowa ramowa dotyczy konkretnego projektu lub obszaru, określ – najlepiej w formie załącznika – harmonogram realizacji, podzielony na etapy wraz z podziałem odpowiedzialności.
• Podział obowiązków: Wyszczególnij obowiązki, np. zapewnienie dostępu lub informacji dla dostawcy, aby uniknąć nieporozumień w trakcie realizacji projektu.
• AI: Doprecyzuj, czy dostawca może używać AI jako narzędzia w trakcie realizacji usług oraz czy jego używanie zachodzi w zgodzie z zasadami twojej polityki AI przyjętej w przedsiębiorstwie.
• Akceptacja: Ustal procedurę akceptacji, jeśli wymaga tego charakter usług. Określ termin i warunki prawidłowego wykonania odbioru. Procedurę odbiorów ustal jako opcję, którą można dopuścić w zamówieniu – niektóre usługi mogą nie podlegać odbiorom.
• Prośba o zmianę (Change Request): Każda ze stron powinna mieć możliwość zgłoszenia potrzeby zmiany zakresu usług, podając uzasadnienie, zakres zmian, powiązane koszty oraz ewentualne zmiany w harmonogramie realizacji i wpływ na same usługi oraz terminy ich realizacji.
• Prawa autorskie lub licencje: Głównym efektem realizacji usług IT są rezultaty (utwory), z których powinieneś móc korzystać. Można to osiągnąć na dwa sposoby:
  • autorskie prawa majątkowe: nabycie pełnych autorskich praw majątkowych do danego utworu (produktu cyfrowego) na określonych polach eksploatacji. W takim przypadku stajesz się właścicielem utworu – warto w tym przypadku ograniczyć wykonywanie autorskich praw osobistych przez twórców do minimum.
  • Licencja: dostawca pozostaje właścicielem autorskich praw majątkowych, a ty możesz korzystać z utworów. Należy zwrócić uwagę na zakres licencji, w tym czas jej trwania i ograniczenia terytorialne.
• Wynagrodzenie: Kluczowy aspekt biznesowy dla obu stron – określ jasno zasady wynagrodzenia dla dostawcy, w tym dopuszczalne modele rozliczeń, podstawę obliczania wynagrodzenia, warunki jego płatności. Stawki oraz interwały lub odrębne terminy rozliczeń ustalane są w danym zamówieniu.
• Koszty: Ustal sposób ich ponoszenia i zatwierdzania, jeśli zamierzasz je pokrywać.
• Komunikacja: Ze względu na złożoność i wieloaspektowość umowy warto ustalić jasne zasady komunikacji, w tym wyznaczenie osób kontaktowych po każdej ze stron.
• NDA (umowa o zachowaniu poufności): Zabezpiecz poufne informacje swojego przedsiębiorstwa odpowiednią klauzulą NDA określającą zakres informacji poufnych, wyjątki, cel wykorzystania, czas obowiązywania i terminy usunięcia danych.
• Okres obowiązywania umowy: Określ czas trwania umowy. W przypadku umów ramowych zaleca się ich zawieranie na czas nieokreślony. Pamiętaj, że sam fakt zawarcia umowy ramowej jeszcze nie zobowiązuje do złożenia zamówienia – warto ja utrzymać na czas nieokreślony i mieć dostępnego dostawcę w razie potrzeby.
• Rozwiązanie umowy: Każda ze stron powinna mieć prawo do wypowiedzenia umowy z okresem wypowiedzenia bez przyczyny oraz do natychmiastowego rozwiązania w przypadku istotnego naruszenia warunków, które warto precyzyjnie określić, uwzględniając okres naprawczy przed rozwiązaniem.
• Zgoda marketingowa: Ustal, czy ty i dostawca możecie swobodnie i ogólnie informować o współpracy, w tym publicznie komunikować ogólne informacje o świadczonych usługach i podjętej współpracy. Uwzględnij swój brand book w wymogach klauzuli, jeżeli taki posiadasz w swojej organizacji.
• Dane osobowe: Świadczenie usług IT może wymagać dostępu dostawcy do twoich baz z danymi osobowymi oraz ich przetwarzania, co wymaga zawarcia umowy powierzenia przetwarzania danych. Warto przewidzieć wzór powyższej umowy jako załącznik do umowy ramowej oraz ustalić obowiązek jej zawarcia na wypadek, gdy dojdzie do powierzenia przetwarzania.
• Załączniki: Wymień wszystkie załączniki do umowy, stanowiące jej integralną część.
• Forma umowy: Umowę należy zawrzeć w formie pisemnej, najlepiej przy użyciu kwalifikowanych podpisów elektronicznych oraz dołączyć do niej wszystkie uzgodnione i wymienione załączniki.

Zalety stosowania umowy ramowej w IT

• Elastyczność – umożliwia szybkie zamawianie usług bez konieczności każdorazowego negocjowania wszystkich warunków. 
• Przejrzystość – określa ogólne zasady współpracy, co minimalizuje ryzyko nieporozumień oraz redukuje kolejne negocjacje w przyszłości. 
• Oszczędność czasu – skraca formalności związane z kolejnymi zamówieniami – jedna umowa, nieograniczona ilość zamówień. 
• Lepsza kontrola kosztów – pozwala na lepsze planowanie budżetu i zarządzanie wydatkami IT. 

Podsumowanie

Umowa ramowa to skuteczne narzędzie do zarządzania długoterminową współpracą z dostawcami IT. Odpowiednio skonstruowana pozwala na elastyczne dopasowanie warunków współpracy do zmieniających się potrzeb biznesowych, jednocześnie zapewniając przejrzystość i kontrolę nad realizowanymi usługami. Dlatego tak ważne jest, aby przy jej sporządzaniu uwzględnić wszystkie kluczowe aspekty obejmujące podstawowe zasady współpracy, które zapewnią stabilność i efektywność kontraktu. 

Chcesz mieć pod ręką najważniejsze informacje o umowie ramowej w IT? Pobierz naszą infografikę z kluczowymi elementami takiej umowy!  

Stres w IT  

1/3 osób zatrudnionych w branży IT w Polsce ocenia swój stan psychiczny jako „słaby” lub „bardzo słaby”. 1/10 pracowników sektora IT zmaga się ze zdiagnozowaną depresją – tak wynika z badania przeprowadzonego przez portale Just Join IT oraz TwojPsycholog.pl. Nie inaczej jest poza granicami kraju.  

Stack Overflow badał nawyki związane z dobrym samopoczuciem programistów – mniej niż 35% software developerów ma nawyk aktywnego spędzania czasu wolnego. Według badaczy najpopularniejsze sposoby programistów na przerwę w czasie pracy to: social media, gry na konsoli i przeglądanie Internetu.  

Przyczyny stresu w pracy 

Zacznijmy jednak od początku, czyli od źródeł stresu w miejscu pracy. Napisanie, że naglące terminy, szybkie tempo, częste zmiany czy nieodpowiednie środowisko pracy są przyczyną stresu, byłoby dużym uproszczeniem. Pamiętajmy, że ludzie są różni – nigdy ta sama sytuacja nie będzie taka sama dla dwóch osób, bo każdy z nas ma inną emocjonalność. O skali przeżycia stresu świadczy więc nie to, co się stało, ale jakie to było dla danej osoby.  

Czy istnieje uniwersalny sposób na stres w pracy?  

Każdy z nas ma inny sposób przeżywania. Każdy człowiek w danej sytuacji, w danym czasie, zmaga się z innym bagażem doświadczeń – zarówno zawodowych, jak i prywatnych. I to, czego wtedy najbardziej potrzebuje, jest kwestią indywidualną, powiedziałabym wręcz: intymną.  

Myślę, że instynktownie każdy z nas przeczuwa, jak w danej sytuacji stresowej postąpić. Problemem najczęściej jest więc nie to, że nie wiemy, co zrobić, lecz to, że nie udaje nam się zrobić tego na czas. Powody są złożone, przeważnie głębokie, nie z gatunku tych, które można rozwiązać jednym kliknięciem myszki. Niemniej, fundamentalne jest, by stawiając czoła przeciwnościom czy słabościom, móc polegać na możliwościach swojego ciała. W końcu, gdy nasz „software” przetwarza zaawansowane procesy z x otwartymi aplikacjami w tle, rozsądnie jest nie zapominać o tym, że bez hardware’u w dobrym stanie nie zajedziemy daleko. 

Reakcja organizmu na stres  

Dostajesz emaila z informacją, że ważne zadanie, które miało być na popojutrze, ma być „na wczoraj”. Klient wyraża swoje niezadowolenie z funkcjonalności. Po produkcyjnym wdrożeniu aplikacji pojawiają się niewyłapane wcześniej błędy… Przykłady stresujących sytuacji w IT można mnożyć. Co się wtedy dzieje w organizmie człowieka?  

Program współczulny układu nerwowego zostaje aktywowany. Twój organizm odpala turbodoładowanie. Wzrastają poziomy adrenaliny, noradrenaliny, kortyzolu i cukru. Serce bije szybciej, podnosi się ciśnienie krwi, przyśpiesza oddech i tak do komórek trafia więcej tlenu. Zachodzi swoistego rodzaju eksplozja energii. Moc do działania załadowana! Możemy już walczyć albo… Możemy (przynajmniej w teorii) uciekać.  

Reakcja organizmu na odczuwane subiektywnie zagrożenie jest w swojej naturze dobra: mobilizuje do działania. Pierwotnie umożliwiała przetrwanie. Stres może przysłużyć się naszemu rozwojowi, osiąganiu nowych celów, zdobywaniu umiejętności. Jednak reakcja na stres w swojej naturze miała być również tymczasowa, to znaczy: rozpocząć się i móc zostać wygaszona.  

Długotrwały stres zawodowy  

Tu docieramy do sedna problemu. Długotrwały brak redukcji napięcia mimo wkładanego wysiłku skutkuje wypaleniem. Jednym z objawów wyczerpania rezerw energetycznych jest budzenie się między 3 a 5 rano. Inne to: spadek zaangażowania, utrata koncentracji, drażliwość czy popełnianie błędów. Jeżeli dostrzegasz u siebie podobne symptomy, to powinna być dla ciebie ważna informacja i moment, w którym zapala się lampka ostrzegawcza: pora bezzwłocznie zmienić strategię radzenia sobie ze stresem. I uwaga, nie chodzi o „postaranie się bardziej”, lecz wypróbowanie innego sposobu, by pokonać ciągły stres związany z pracą. Bo pewnie gdybyśmy rzeczywiście mogli bardziej się postarać, to już byśmy to zrobili.  

Przeczytaj również: Budowanie zespołu – poznaj praktyczne wskazówki!

Techniki relaksacyjne – ale czy tylko? 

Znane powiedzenie głosi, że w przyrodzie nic nie ginie. Tak samo jest z energią powstałą w wyniku stresu. Energia nieuwolniona z ciała zostanie w środku. Odpoczynek, sen czy relaksacja to polecane i skuteczne metody radzenia sobie ze stresem. A jednak spoczynek w bezruchu nie przynosi wystarczającej odbudowy sił i organizm sięga do rezerw, to znaczy: zaczyna zaciągać kredyt. Używam tu kategorycznych sformułowań, ale posługuję się nimi w dobrej wierze, aby podkreślić rangę i wagę aktywności fizycznej w walce ze stresem. 

Stres w pracy – co na to specjaliści?  

Psychologowie uwrażliwiają na to, że najlepszym, co możemy zrobić dla osoby zmagającej się z trudną sytuacją, to być obecnym, z życzliwością, ciekawością, uważnie towarzyszyć. Gdy więc widzisz, że koledze z pracy trudno jest wybrnąć ze stresującej sytuacji, to przede wszystkim, jak śpiewała Kora: „Po prostu bądź”. Taka bezpieczna relacyjność pomaga uporać się ze stresującą sytuacją. Dzięki wsparciu kolegów z zespołu, przełożonego czy, w przypadku projektów zwinnych, Scrum Mastera osoba doświadczająca stresu będzie mieć więcej sił na konstruktywne działania. W tym miejscu zainteresowanym polecam lekturę „Co Ci się przydarzyło?” (Bruce Perry, Oprah Winfrey).  

Nie jesteś sam   

Próby zmagania się ze stresem samemu są ślepą uliczką, bo człowiek z natury jest istotą relacyjną. Łatwo wpaść w taką pułapkę, kiedy pojawia się związany ze stresem wstyd. W przeciwieństwie do poczucia winy, które niesie informację „postąpiłem źle” (czyli mówi o zachowaniu, a nie o tym, jaka osoba jest), wstyd niesie wewnętrzne przekonanie: „To ze mną coś jest nie tak”. To z kolei wywołuje odruch skrywania się, chowania, ukrywania emocji, czyli w konsekwencji izolowania się i odcinania wspierających więzi.  

Poradzić sobie z objawami czy pokonać stres? 

Mam wrażenie, że w świecie bombardującym nas milionem bodźców (do czego de facto nasz układ nerwowy nie miał czasu ewoluować), gdy trzeba szybko nadążać za zmianami i tempem życia, chwytamy się wszelkich środków zaradczych, by uporać się z objawami. Jest to zrozumiałe, ponieważ potrzeby są palące (chcemy szybko umożliwić organizmowi funkcjonowanie na danym poziomie), ale cele – krótkowzroczne.   

Nie dziwi popularność „dostępnych od ręki” metod i narzędzi radzenia sobie ze stresem w pracy. Mam jednak wrażenie, że w tym całym niedoczasie, w którym nie ma szans na przyglądnięcie się powiązaniom przyczynowo-skutkowym związanym ze stresem, łatwo stracić zrozumienie mechanizmów naszego ciała i psychiki. Łatwo zapomnieć, że aby zniwelować stres, potrzebny, a nawet konieczny jest ruch. I choć nie jest to żadna nowość, przypomnijmy sobie, dlaczego właściwie tak jest. 

Sposoby radzenia sobie ze stresem 

Co można zrobić, gdy stres już się pojawi? Ważne jest, by sięgnąć do najbardziej pierwotnego, skutecznego sposobu fizjologicznego opanowania stresu. Jest on jednocześnie koniecznym, a niedocenianym warunkiem umożliwiającym regenerację organizmu. Ruch, bo o nim mowa, to powrót do fundamentów regulacji, adaptacji i odporności psychicznej.   

Ruch w walce ze stresem 

Nasze ciało potrzebuje ruchu, aby metabolizować adrenalinę, która powstaje w wyniku stresu. A dopóki to nie nastąpi, organizm nie zacznie się regenerować.  

Organizm człowieka działa w dwóch wymiennych trybach:  

• albo pobudzającym współczulnym (sympatycznym)  
• albo hamującym, odpowiedzialnym za odpoczynek przywspółczulnym (parasympatycznym).  

Jesteśmy więc albo w fazie mobilizacji, albo regeneracji. Póki nie skorzystamy z mobilizacji i nie wykorzystamy tej energii, nie przejdziemy do fazy regeneracji.  

Kiedy mózg stwierdza, że niebezpieczeństwo jest zbyt duże, organizm zaczyna zachowywać się tak, jakby nie było szans na wyjście z sytuacji. Zamiast wsparcia działaniem w postaci ucieczki bądź walki (zauważcie – ruch), ciało wybiera reakcję „zastygnij”, „udawaj martwego”. Jest to swoisty paraliż emocjonalno-mentalny cechujący się wycieńczeniem fizycznym. Po nim często następują kryzysy psychiczne i psychosomatyzacja (dolegliwości zdrowotne, które nie znajdują potwierdzenia w badaniach medycznych).  

Endorfiny pomogą zwalczyć stres – rola aktywności fizycznej 

Najlepszym sposobem na zużycie energii powstałej w fazie mobilizacji jest ruch. Minimum, jakie zaleca WHO, żeby uniknąć implozji energii, to 10 000 kroków, czyli około 5 km dziennie. 
 
Dobrym pomysłem są nawet proste aktywności: chodzenie po schodach, skakanie na skakance, ćwiczenia, które aktywizują całe ciało (np. pajacyki). W Inetum we wrześniu 2023 roku uczestniczyliśmy w miesiącu zdrowia. W tym czasie wszyscy mogli wziąć udział w webinarach promujących zdrowy styl życia i zapoznać się na sposobami na aktywną przerwę (np. poznać łatwe, a bardzo pomocne ćwiczenia z krzesłem, techniki automasażu i łagodzenia bólu). 

A jak radzić sobie ze stresem w miejscu pracy? 

W miejscu pracy, zwłaszcza w przypadku pracy siedzącej, unikaj zastygania w bezruchu. Zadbaj o prawidłową postawę ciała (ergonomia miejsca pracy). Minimum raz na godzinę odejdź od biurka, rozprostuj nogi. Wykorzystaj przerwę aktywnie – wystarczą proste ćwiczenia, które odciążą twój kręgosłup i barki, aktywują odcinek szyjny i lędźwiowy. 
 
Wsparcie, empatia, uważne słuchanie to moje sprawdzone sposoby łagodzenia stresu – sposoby uniwersalne, które sprawdzają się także w branży IT. W Inetum każdy pracownik ma jednego managera, niezależnie od projektu, w którym uczestniczy. Dzięki takiemu podejściu jako manager mogę poznać daną osobę i zapewnić jej odpowiednie wsparcie, być prawdziwym adwokatem jej spraw.  

Długotrwały stres zawodowy 

Wcześniej użyłam stwierdzenia „implozja energii” – już wyjaśniam, o co chodzi.  

W pokłady energii, które organizm produkuje w stresujących dla nas okolicznościach, zostajemy zaopatrzeni właśnie po to, aby działać, być w ruchu. Jeśli nie damy jej ujścia, nie odreagujemy, nie spożytkujemy czy uwolnimy na zewnątrz, zostaje w nas. Wojciech Eichelberger, ceniony psycholog i psychoterapeuta, określa to tak: „Zamiast eksplozji energii na zewnątrz, dochodzi do implozji energii wewnątrz”. Japońskie karoshi, czyli nagła śmierć z przepracowania i stresu, jest przykładem tego, jakie spustoszenie w organizmie może poczynić nagromadzenie energii. 

Jak poradzić sobie ze stresem – podsumowanie  

W miejscu pracy ogromny wpływ na nasz dobrostan mają wsparcie współpracowników, dobra atmosfera, relacje z zespołem i docenianie przez pracodawcę. Nie na wszystkie sytuacje możesz mieć wpływ. Unikać stresu to tak, jakby unikać życia. Stres jest nieodłącznym elementem naszej codzienności i nie sposób go wyeliminować. Pamiętaj, że to na co mamy wpływ to, jak spożytkujemy energię powstałą w wyniku stresu. 

Przeczytaj także: Technical Leader, a Technical Solution Manager

Przejdź do:

1. 1. Czym się zajmuje Project Manager? 
2. 2. Zakres obowiązków Project Managera w projekcie  
3. 3. Z kim Project Manager ściśle współpracuje w projekcie? 
4. 4. Chcę zostać Project Managerem – jakie studia powinienem skończyć?  
5. 5. Jak zatem zdobywać kompetencje IT Project Managera? 
6. 6. Praca Project Managera – plusy i minusy  
7. 7. Jakie kompetencje powinien mieć kierownik projektu?
8. 8. Na jakie zarobki może liczyć Project Manager? 
9. 9. Gdybym mogła cofnąć czas, czy nadal zostałabym Project Managerem? 

Data pierwszej publikacji: 01.12.2020
Ostatnia aktualizacja: 06.09.2023

Czym się zajmuje Project Manager? 

IT Project Manager to rola, na którą często trafimy w projektach rozwoju oprogramowania. Wiele osób, zwłaszcza na początku przygody w branży IT, może się jednak zastanawiać: czym dokładnie zajmuje się kierownik projektu? Jakie kompetencje powinien posiadać i jak nim zostać? Czy znajomość języka angielskiego jest wymagana na tym stanowisku? Wreszcie: ile zarabia Project Manager?

Zatem czym zajmuje się PM? W zasadzie…. To zależy! Dlaczego? Większość z was zapewne zadaje sobie kuriozalne pytanie:

„Co w takim razie oznacza projekt?” 

Bo przecież, logicznie rzecz biorąc, to w zasadzie projektem może być np. budowa domu, przeprowadzanie kampanii marketingowej, wydanie nowego modelu iPhone’a, jak również przeprowadzka czy też wyjazd na wakacje! Każde z nich posiada konkretny cel, początek i koniec, a aktywności w ramach przedsięwzięcia są ze sobą powiązane w złożony sposób.  

Manager odpowiada za zorganizowanie i przeprowadzenie wszystkich potrzebnych aktywności celem osiągnięcia zamierzonego rezultatu. Zatem to, kim faktycznie będzie Project Manager, zależy od miejsca i sytuacji. 

Natomiast w kontekście pracy zawodowej będzie zależało to od danego przedsiębiorstwa, jego branży, domeny, rozmiaru czy też konkretnych specjalizacji, a nawet oczekiwań pracodawcy względem osoby zajmującej stanowisko Project Managera. Oczywiście w teorii znajdziemy wiele spójnych definicji takiego stanowiska, natomiast w rzeczywistości, jak wiadomo – może (nie musi!) być nieco inaczej.  

Zakres obowiązków Project Managera w projekcie  

Myślę, że odpowiedzialność jest najlepszą definicją tej roli. Dodatkowo zawsze uważałam, że PM-owanie jest pełnieniem roli mikroprzedsiębiorcy. Notabene każdy projekt jest przedsięwzięciem, a praca Project Managera to odpowiedzialność za to przedsięwzięcie od początku do końca. 

Poszczególne aktywności w ramach projektu co do zasady są zaplanowane, natomiast w większości przypadków w trakcie realizacji pojawiają się sprawy, które przewidywaliśmy, że mogą się wydarzyć (ryzyka), oraz takie, które nikomu wcześniej do głowy by nie przyszły. Od sytuacji gospodarczych po konflikty personalne. 

Lista zdarzeń Project Managera często jest naprawdę nieskończona, natomiast my, jako PM-owie, niezależnie od wszystkiego musimy się z tym zmierzyć, tak aby dowieźć cel. Oczywiście mamy ku temu zaplecze zasobów, narzędzi i to nie jest tak, że zostajesz ze wszystkim sam. Project Manager może liczyć na wsparcie innych, jednak zdecydowana większość zależy od ciebie. No, i jeszcze… Oprócz działki samego zarządzania projektami jest również spora część administracji do wykonania i rzeczy, które trzeba nadzorować: rozliczenia, raportowanie, dokumentacja itd. – najczęściej należy to do obowiązków managera projektu i osoba na tym stanowisku powinna posiadać umiejętności z różnych obszarów. Chyba że ma na tyle komfortową sytuację, że w zespole jest do tego dedykowana inna osoba.

Z kim Project Manager ściśle współpracuje w projekcie? 

Przede wszystkim z zespołem powołanym do realizacji projektu oraz zespołem klienta. Wszystko zależy od organizacji, czy też struktury tych zespołów. Im mniejszy zespół, tym współpraca jest ściślejsza. 

Chcę zostać Project Managerem – jakie studia powinienem skończyć?  

Mogę się mylić, ale wydaje mi się, że wybór zawodu wynika raczej z naszych doświadczeń, możliwości, które nas spotkały i indywidualnych predyspozycji, aniżeli zwykłego postawienia sobie celu w stylu: „W przyszłości zostanę lekarzem”. 

Zapewne każdemu z nas w najmłodszych latach szkolnych przedstawiano zadanie: „Napisz wypracowanie o tym, kim zostaniesz w przyszłości?”. No i umówmy się… Skąd dziecko może wiedzieć, kim zostanie w przyszłości? Im wyższy etap edukacji, tym bardziej zawężamy obszar zainteresowań, natomiast określenie zawodu może nastąpić na bardzo rozmaite sposoby.  

Jedni idą na studia, wiedząc, czym chcą się w życiu zajmować. Inni dowiedzą się tego na studiach, a jeszcze inni – dojdą do takich wniosków po latach zawodowej pracy, wybierając np. kierunkowe studia podyplomowe. Nie ma reguły, bo każdy ma swój indywidualny czas. 

Jak zatem zdobywać kompetencje IT Project Managera? 

Ważne, aby na etapie studiów (i nie tylko) stwarzać sobie jak najwięcej możliwości rozwoju oraz testować samego siebie. Dlatego też osobiście zachęcam do aktywności poza studiami – koła zainteresowań, organizacje pozastudenckie, fundacje itp. Tam możemy doświadczać różnych ról, rozwijać umiejętności i realnie się przekonać, w jakich zawodach i zajęciach najlepiej się odnajdujemy, a które będą nas najzwyczajniej męczyć.  

Dzięki nim dowiemy się na przykład, czy zarządzanie ludźmi sprawia nam przyjemność i przychodzi lekko, czy raczej wolimy otrzymać konkretne zadanie i być odpowiedzialni za jego wykonanie.  

Dodatkowo podczas wolontariatów mamy okazję poznać swoje umiejętności w zakresie organizacji czasu pracy, przekuć pozyskaną teorię na rzeczywistość. To nierzadko jest bardzo trudne do osiągnięcia w programie studiów. Ponadto tego typu aktywności są szalenie doceniane, niektórzy pracodawcy wymagają takich doświadczeń. Etap przygotowań do zawodu Project Managera nieraz może przynieść konkretne oferty pracy, pozwolić dotrzeć bezpośrednio do pracodawców i otrzymać propozycję pierwszej pracy.  

Dlatego też uważam, że choć studia są jak najbardziej ważne, to w ich trakcie warto zaktywizować się nieco szerzej i poświęcić trochę czasu, zaangażowania i energii na często nieodpłatne obowiązki. To one zazwyczaj procentują w przyszłości, klarują i racjonalizują decyzje dotyczące naszego rozwoju oraz dają nową perspektywę. 

Praca Project Managera – plusy i minusy  

Wszystko zależy od preferencji danej osoby oraz tego, co ją motywuje – takie stwierdzenie w zasadzie można odnieść do każdego stanowiska. Warunki pracy, zakres odpowiedzialności, typy projektów, jakie przekaże nam pracodawca, mają ogromny wpływ na dane stanowisko. Jestem daleka od generalizowania, dlatego też nie chcę jasno definiować, co jest plusem, a co minusem takiego stanowiska, ponieważ każdy może dany aspekt skategoryzować zupełnie inaczej. 

Jakie kompetencje powinien mieć kierownik projektu?  

• kompetencje miękkie – Project Manager powinien się wyróżniać umiejętnościami interpersonalnymi, praca na tym stanowisku to przede wszystkim praca z ludźmi.  
• znajomość metodyk zarządzania projektami – na pewno na swojej drodze spotkasz różne podejścia i metodyki pracy, takie jak np. PRINCE2, frameworki Agile czy Waterfall. 

• znajomość narzędzi – Jira, Trello, Asana to przykładowe narzędzia wykorzystywane w pracy projektowej. 
• certyfikaty – jeżeli jesteś na początku drogi, z pewnością zastanawiasz się, jaki certyfikat jest najlepszy. Na pewno warto zainteresować się certyfikatami IPMA oraz na bieżąco przeglądać ofertę szkoleń w zakresie zarządzania projektami. 
• znajomość języków obcych – jeżeli rozważasz karierę w międzynarodowym środowisku, znajomość języka angielskiego będzie przydatna. W branży IT często realizujemy projekty dla zagranicznych klientów.  

Na jakie zarobki może liczyć Project Manager?

Project Management to szerokie pojęcie i trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Pensja zależy od takich czynników jak: 

• Lata stażu 
• Kompetencje 
• Rodzaj umowy (B2B lub umowa o pracę) 
• Branża 
• Wielkość firmy 
• Województwo 

Myśląc o przebranżowieniu i rozpoczęciu kariery jako PM, warto wziąć pod uwagę, że tak jak pewnie w każdym obszarze, Junior Project Manager nie otrzyma na start takiej stawki, jak dobry Project Manager otrzaskany w projektach. To, ile Project Manager zarabia, zależy od naprawdę wielu czynników. W ostatnich latach wiele osób decyduje się na pierwsze kroki w sektorze IT ze względu na możliwości rozwoju kariery i stabilność zatrudnienia. Jeżeli interesują cię bardziej konkretne stawki, w internecie nie brakuje porównywark, np. Money.pl  

Gdybym mogła cofnąć czas, czy nadal zostałabym Project Managerem? 

Zdecydowanie! Uważam, że PM to atrakcyjne stanowisko dla osób, które noszą w sobie „ducha przedsiębiorczości”, które są proaktywne i zawsze garnęły się do organizacji wszelkiego rodzaju przedsięwzięć. Jeśli więc nie boisz się zmian, a wręcz lubisz, kiedy dookoła dużo się dzieje, to jest to pierwszy pozytywny etap samoweryfikacji w kierunku zostania Project Managerem. Powodzenia!  

1. 1. Kim jest SQL Developer?
2. 2. Jaką rolę pełni w projekcie programista baz danych? 
3. 3. Z kim Specjalista Baz Danych ściśle współpracuje w projekcie?
4. 4. Na jakich przedmiotach na studiach skupić się najbardziej, aby zostać w przyszłości Developerem Baz Danych?
5. 5. Od Stażysty do Seniora – ścieżka rozwoju kariery
6. 6. Moje największe wyzwania
7. 7. Plusy i minusy pracy na stanowisku
8. 8. Podsumowanie

Kim jest SQL Developer?

Developer Baz Danych to dość szerokie pojęcie. Osoba pełniąca taką rolę może zajmować się kompleksową pracą z danymi na wielu etapach „cyklu życia” danych. Do licznych zadań developera zajmującego się bazami danych należą: wybór technologii, projektowanie modelu danych, przygotowanie struktur, tworzenie logiki aplikacji, procesów przetwarzających duże ilości danych, przygotowanie danych do analiz czy optymalizacja zapytań tak, by dane były jak najszybciej dostępne dla użytkownika.

Programista Baz Danych ma przed sobą wiele ścieżek rozwoju i od osobistych preferencji zależy, którą podąży. Z całą pewnością jego podstawową umiejętnością jest język zapytań – SQL, jednak na tym fundamencie zbudować można bardzo różne zestawy umiejętności. Osoby dobrze czujące się w szeroko pojętym programowaniu preferować będą rozwój aplikacji backendowych. Osoby z zacięciem statystycznym mogą śmiało rozwijać się w analizie danych – Data Science, czy uczeniu maszynowym. Esteci z kolei są dobrymi kandydatami do projektowania systemów analitycznych, dashboardów do analiz czy raportów. Każda z tych ról jest niezbędna w projekcie i często jedna osoba ma okazję robić różne rzeczy, dzięki czemu ciężko narzekać na nudę.

Programista Baz Danych często ewoluuje razem z systemami, rozwijając się w kierunku Big Data. Wraz z rozwojem tego typu systemów rośnie zapotrzebowanie na programistów potrafiących pracować z danymi. Często dane migrowane są ze starszych systemów opartych na dojrzałych rozwiązaniach, więc niezbędny jest stały rozwój i poznawanie nowych technologii.

Czytaj również: NoSQL vs SQL, czyli kiedy i jaki typ bazy danych wybrać

Jaką rolę pełni w projekcie Programista Baz Danych? 

Zależnie od projektu osoba pełniąca funkcję Programisty Baz Danych realizuje różnorodne zadania. Częściowo odpowiedź zawarta jest już w poprzednim pytaniu – Programista Baz Danych zajmuje się pracą z modelem danych i samymi danymi na każdym z etapów projektu. Zasadniczo pełni rolę podobną do każdego innego programisty. Często bierze udział w analizie wymagań, tak by optymalnie wybrać technologię, model danych czy sposób implementacji określonego procesu.

Tak jak każdy inny programista, zdecydowaną większość dnia spędza przed monitorem komputera, analizując kod – z tą różnicą, że kod ten zazwyczaj napisany jest w jednym z języków wykorzystywanych w bazach danych (np. PLSQL czy T-SQL). Dodatkowe zadanie, z jakim spotkać się może developer baz danych, to przygotowanie wizualizacji danych czy gotowych analiz w systemach takich jak Tableau czy Power BI.

Z kim Specjalista Baz Danych ściśle współpracuje w projekcie?

Odkąd popularność zdobywać zaczęły zwinne techniki wytwarzania oprogramowania, umiejętności miękkie stały się szczególnie ważne dla wszystkich osób zaangażowanych w ten proces. Nie inaczej jest z Programistami Baz Danych. Codziennością jest kontakt z innymi programistami, analitykami czy kierownikami projektów.

Zależnie od projektu, bardzo często zdarza się kontaktować z końcowymi użytkownikami danych, którzy zazwyczaj są osobami niezaznajomionymi z technikaliami. Nowoczesny programista zdecydowanie musi wykazywać się wysoko rozwiniętymi umiejętnościami komunikacyjnymi. Dodatkowo mocny nacisk na komunikatywność i empatię u kandydatów na programistów stwarza bardzo dobre warunki pracy i sprzyja tworzeniu zgranych zespołów.

Na jakich przedmiotach na studiach skupić się najbardziej, aby zostać w przyszłości Developerem Baz Danych?

Odpowiedź wydaje się oczywista – bardzo ważne są ogólne przedmioty programistyczne oraz przedmioty związane typowo z bazami danych, których poziom jest różny – od ogólnych wprowadzających w teorię baz danych, po zaawansowane przedmioty dotykające pewnego zagadnienia związanego z bazami danych jak np. hurtownie danych, administracja bazami danych czy przestrzenne bazy danych. Na początek zdecydowanie najważniejszy jest język SQL i warto go poznać, nawet jeśli nie planujesz być programistą baz danych. Znajomość SQL może oszczędzić wiele trudu i linii kodu programistom m.in. Javy, Python czy .Net.

Od stażysty do seniora – ścieżka rozwoju kariery

Ścieżka rozwoju jest standardowa dla branży IT i umożliwia dość szybki rozwój w zależności od predyspozycji i umiejętności. Standardowo kandydat w Inetum rozpoczyna przygodę na profilu bazodanowym od praktyk, podczas których rozszerza swoją znajomość SQL w ramach przygotowanego kursu oraz samodzielnych projektów realizowanych pod okiem doświadczonego opiekuna. Opiekun wyznacza temat i kierunek rozwoju indywidualnych projektów, dzięki czemu są one dostosowane do umiejętności i potrzeb każdego z praktykantów oraz stymulują rozwój.

Kolejnym krokiem jest staż, w czasie którego rozpoczyna się praca w realnych projektach. Z dobrym fundamentem zdobytym podczas praktyk, stażysta gotowy jest do podjęcia zadań projektowych. Nadal nad poprawnością wykonywania zadań czuwa opiekun. Etap ten ma na celu przede wszystkim dalszy rozwój podstawowych umiejętności niezbędnych w codziennej pracy, ale także daje szanse zderzenia się z prawdziwymi zadaniami. Dzięki temu może dać definitywną odpowiedź na pytanie – czy to jest dla mnie?

Następnymi etapami są: młodszy programista, programista i starszy programista. Ciężko zdefiniować wyraźne granice pomiędzy poszczególnymi stanowiskami, ale moim zdaniem główne różnice występują w samodzielności:

• Młodszy programista – radzi sobie z prostszymi zadaniami, ale wymaga wsparcia w tych bardziej skomplikowanych,
• Programista – świetnie, samodzielnie radzi sobie z większością zadań,
• Starszy programista – jest w pełni samodzielny, a ponadto wspiera mniej doświadczonych kolegów i koleżanki w rozwiązywaniu ich zadań.

Moje największe wyzwania

Moim zdaniem największe wyzwanie to podjęcie praktyk oraz pierwszy kontakt z programowaniem w rzeczywistym projekcie. Przeskok z projektów „uczelnianych” na prawdziwe systemy komercyjne jest ogromny i uważam, że niezwykle istotne jest wtedy właściwe wsparcie i stopniowe wprowadzanie przez mentorów. Jeśli chodzi o wyzwania techniczne, to z całą pewnością sam początek przynosi ich najwięcej.

Pierwsza praca i pierwszy projekt to często sprawy poza naszym wpływem, w przeciwieństwie do kolejnych wyzwań, jakich pełno w karierze. Na dalszych etapach kariery każdy ma pewien wpływ na wyzwania, jakie sam przed sobą stawia, a także jest uzbrojony w oręż doświadczenia, więc nic już nie jest takie straszne!

Przeczytaj także: Neo4j – zaproszenie do grafowych baz danych

Plusy i minusy pracy na stanowisku

Praca programisty ma kilka wad i Programista Baz Danych nie jest żadnym wyjątkiem od tej reguły. Przede wszystkim większą część dnia spędza się w pozycji siedzącej, skupiając wzrok na monitorze. Nikomu nie trzeba tłumaczyć, jak fatalny ma to wpływ na oczy i kręgosłup. Oznacza to też mocno ograniczoną ekspozycję na działanie promieni słonecznych, co skutkuje mlecznobiałym odcieniem cery i niskim poziomem witaminy D. Najlepszym pomysłem na dziesięciominutową przerwę jest wyjście na kawę, więc staje się to nałogiem, co nie pozostaje bez skutku na jakość snu.

Plusów tej pracy jest bardzo wiele, ponieważ ilość dostępnych danych, które dziś nas otaczają, jest ogromna i bardzo szybko rośnie. Rozwój technik związanych z danymi pozwala na przeprowadzanie analiz, o których jeszcze kilkanaście lat temu nikomu się nie śniło. Dane i umiejętność ich odpowiedniego wykorzystania dają bardzo duże możliwości… Więc osoby, które potrafią „układać te klocki” są i zawsze będą poszukiwane na rynku pracy.

Gdybym mógł cofnąć czas, czy dalej zostałbym bazodanowcem?

Prawdę mówiąc, uważam, że generalnie praca programisty jest dobrym pomysłem na życie. Oczywiście potrafię sobie wyobrazić lepsze, ale będąc programistą, można nie tylko liczyć na wysokie zarobki, jakie oferuje rynek informatyczny, ale i realizować się. Praca ta wymaga ciągłego rozwoju i nie pozwala rdzewieć szarym komórkom. Będąc szczerym, oczywiście nie żałuję mojej ścieżki i każdemu polecam rozpoczęcie kariery programisty od baz danych, ale też nie uważam, żeby ścieżka ta miała jakieś szczególne atuty względem innych ścieżek programisty (jednocześnie nie ma też żadnych szczególnych wad).

Przejdź do:

1. 1. Kim jest tester?
2. 2. Jaką rolę pełni w projekcie tester oraz z kim ściśle współpracuje specjalista QA? 
3. 3. Na jakich przedmiotach na studiach skupić się najbardziej, aby w przyszłości pracować jako tester oprogramowania?
4. 4. Ścieżki rozwoju od stażysty do leadera
5. 5. Plusy i minusy pracy na stanowisku Quality Assurance Specialist.
6. 6. Podsumowanie

Data pierwszej publikacji: 04.04.2021
Ostatnia aktualizacja: 28.07.2023

Kim jest QA Tester? Czyli parę słów o zapewnianiu jakości

Zapewnianie jakości (Quality Assurance) to zadania, zachowania i działania, jakie wykonuje Tester/Test Manager, aby wdrażając program, aplikację, system lub stronę na produkcję, dbać o jakość wszystkich wytwarzanych produktów.

Wszyscy gramy w jakieś gry, więc wyobraźmy sobie grę. Ktoś ową grę musiał sobie wymarzyć – to będzie nasz klient. Ktoś musiał spisać obszerną dokumentację, jak ta gra ma wyglądać i jakie ma mieć zasady – to analityk/architekt/Product Owner. Ktoś musiał tę grę zaimplementować – pojawia się developer. Później ktoś musiał w nią grać każdego dnia, przechodząc level pierwszy tysiąc razy w poszukiwaniu błędów. Następnego dnia tylko level drugi, również szukając błędów. A później znów level pierwszy, gdyż developer poprawił znalezione przez testera błędy i trzeba sprawdzić, czy zrobił to skutecznie  – tym zajmuje się Tester (Quality Control).

Finalnie dochodzimy do QA (Quality Assurance) – to osoba, która oprócz wykonywania testów planuje testy, ocenia ryzyko oraz opracowuje procesy, aby osiągnąć najwyższą możliwą jakość całej gry, a nie tylko jednego poziomu. To ktoś, kto myśli o tej grze jako całości o określonym efekcie końcowym. Rekomenduje środowiska, w jakich powinny być wykonywane testy, oraz określa, jakie typy i rodzaje testów powinny być wykonywane.

Przeczytaj także: Quality Assurance (QA) – zapewnij jakość w twoich projektach IT

Jaką rolę pełni w projekcie tester oraz z kim ściśle współpracuje specjalista QA? 

QA pełni rolę strażnika jakości. Sprawdza, czy oprogramowanie będące przedmiotem testów jest gotowe do wdrożenia. Optymalizuje procesy testowe.

Z kim współpracuje QA?

• Z Analitykiem/Product Ownerem (Scrum) – QA przede wszystkim od niego czerpie wiedzę, jak powinna działać aplikacja, którą testuje.
• Z Test Managerem/Test Leadem – z nim QA ustala, jakie testy wykonać, w jakim czasie, gdzie raportować.
• Z developerem – weryfikacja tego, co zaimplementował developer, jest podstawowym zajęciem QA, dlatego ścisła relacja z developerem jest bardzo ważna
• Z innym QA w zespole – QA wymieniają miedzy sobą wiedzę na temat przedmiotu testów, sposobu testowania, wymieniają doświadczenia, weryfikują wzajemnie swoją pracę.

Na jakich przedmiotach na studiach skupić się najbardziej, aby w przyszłości pracować jako tester oprogramowania?

Na każdym! Wszechstronna wiedza jest potrzebna, by móc pracować w różnych sektorach. Aplikacje tworzone są dla sektora ubezpieczeniowego, lotniczego, motoryzacyjnego, rolniczego, wojskowego, publicznego. Wszędzie wykorzystywane są aplikacje i my, QA, testujemy je przed uruchomieniem produkcyjnym. Takie podejście owocuje większym zakresem wśród ofert pracy.

Przeczytaj także: Piramida testów – czyli co, kiedy i jak testować, żeby testy przyniosły zysk?

Tester manualny vs QA test engineer – czyli ścieżki rozwoju od stażysty do leadera

W sektorze QA tych ścieżek jest wiele. Kilka przykładów poniżej.

• Tester manualny (stażysta, junior, mid, senior) -> Leader Testów (mid, senior) -> Test Manager (Senior)
• Tester manualny -> tester automatyzujący -> Leader Testów -> Test Manager
• Tester manualny -> tester automatyzujący -> programista
• Tester automatyzujący -> tester manualny -> Leader Testów -> Test Manager
• Tester automatyzujący -> leader testów -> Test Manager
• Tester automatyzujący -> programista

Plusy i minusy pracy na stanowisku Quality Assurance Specialist – moje największe wyzwania

Praca przy rozwoju oprogramowania jest pełna niespodzianek. W branży IT każdy dzień to wyzwanie, a więc każdy dzień to nowe zadania.

Plusy:

• Udział w projektach mających znaczenie – wiele aplikacji działa, chroniąc ludzkie życie bądź je ułatwiając. To, by brać udział w takich projektach, ma dla mnie znaczenie.
• Poznawanie różnych sektorów – przykładowo, praca urzędnika jest jednosektorowa. My jako QA dziś jesteśmy w projekcie bankowym, a jutro w lotnictwie, a pojutrze w ubezpieczeniach.
• Poznawanie ludzi – praca zespołowa jest tym, w czym się spełniam, a na to pozwala mi bycie QA!

Minusy:

• Presja czasu – często QA to ostatnie ogniwo wytwarzania oprogramowania, a jeśli gdzieś po drodze będą opóźnienia, to dla nas zostaje najmniej czasu.
• Wytykanie błędów innym – to rodzi konflikty, czyli musimy posiadać komunikacyjne kompetencje miękkie na wysokim poziomie, aby nie zaogniać sytuacji, tylko ją rozwiązać.

Gdybym mogła cofnąć czas, czy dalej zostałabym QA?

Zaczynałam od programowania w PL/SQL-u, następnie zaczęłam testować. Gdzieś po drodze sprawdziłam, jak to jest być analitykiem. Prawda jest taka, że QA to trochę developer, trochę analityk, a przede wszystkim tester. Pracując w tej branży od ponad 15 lat, miałam czas, by zmienić role, a nawet pracę, ale po co? To, co robię, daje mi mnóstwo satysfakcji. Zaczynając od tego, że do dziś produkcyjnie działają aplikacje z różnych sektorów, które testowałam i wdrażałam wiele lat temu.

Dziś jestem Test Managerem. Uczę innych testowania, tworzę procesy testowe, robię audyty procesów testowych w projektach, w których nie biorę udziału na co dzień, oraz nadal czasem testuję – bo to uwielbiam. Podsumowując: cofanie czasu nie ma sensu, bo robiłabym dokładnie to samo.

1. 1. Kim jest architekt IT?
2. 2. Z kim architekt systemów informatycznych ściśle współpracuje w projekcie?
3. 3. Chcę zostać architektem IT. Na jakich obszarach wiedzy mam się skupić? 
4. 4. Od stażysty do architekta – ścieżka rozwoju przyszłych architektów IT
5. 5. Plusy i minusy pracy na stanowisku architekta

Data publikacji: 14.01.2021

Data aktualizacji: 05.07.2023

Kim jest architekt IT?

Mówiąc krótko, architekt systemów IT to osoba odpowiedzialna za przygotowanie projektu systemu oraz nadzorowanie, aby został on zaimplementowany zgodnie z planami projektowymi.

Zakres obowiązków architekta systemów IT

Do zaprojektowania architektury systemu, niezależnie od stopnia jego złożoności, konieczna jest dobra znajomość wymagań funkcjonalnych oraz niefunkcjonalnych. Architekt musi bardzo dobrze znać oczekiwania stawiane przed systemem, aby adekwatnie do nich zaproponować optymalną architekturę.

W zależności od organizacji oraz specyfiki danego projektu architekt może operować na różnych poziomach:

• od skali makro, w której skupia się na wysokopoziomowych komponentach systemu (aplikacjach, usługach, podsystemach) oraz ich integracji poprzez udostępniane interfejsy,
• po skalę mikro, w której projektuje strukturę zależności klas, modele danych oraz algorytmy logiki biznesowej w oparciu o powszechnie przyjęte wzorce projektowe.

Wynikiem pracy architekta najczęściej są dokumenty opisujące projektowany fragment systemu, w tym m.in.:

• dokumentacja techniczna opisująca szczegóły architektury (tj. występujące w systemie komponenty: moduły, aplikacje, serwery, usługi oraz sposób ich integracji i zachodzące interakcje),
• diagramy UML (diagramy klas, komponentów, sekwencji, aktywności, itp.).
  

Bardzo często zdarza się, że architekt systemów informatycznych, planując użycie danego rozwiązania, przygotowuje dla niego tzw. „Proof of Concept”, czyli uproszczoną implementację mającą na celu pokazać koncepcję działania danego mechanizmu oraz zweryfikować jego wykonalność. 

Z kim architekt systemów informatycznych ściśle współpracuje w projekcie?

Jak zostało wcześniej wspomniane, znajomość funkcjonalnych i niefunkcjonalnych wymagań jest kluczowa w celu przygotowania optymalnej architektury, dlatego też architekt często współpracuje z analitykami biznesowymi, a w mniejszych projektach bezpośrednio z klientem. Po uwzględnieniu wymagań i przygotowaniu projektu systemu, architekt IT przekazuje go zespołowi developerskiemu do implementacji. Osoba na stanowisku architekta ściśle współpracuje z developerami, szczególnie w projektach prowadzonych w metodykach zwinnych (np. Scrum). Jest to praca iteracyjna, w trakcie której architekt projektuje kolejne fragmenty systemu, a zespół developerski je implementuje.

Przeczytaj również: Jak zbudować zespół? Poznaj praktyczne wskazówki

Chcę zostać architektem IT. Na jakich obszarach wiedzy mam się skupić? 

Jest kilka obszarów szczególnie istotnych dla osób zainteresowanych zawodem architekta:

• biegłość w programowaniu (architekci często specjalizują się w wybranych technologiach, np. .NET / Java),
• znajomość wzorców projektowych, modeli zarządzania projektami i dobrych praktyk programistycznych,
• znajomość wzorców architektonicznych,
• znajomość interfejsów komunikacyjnych (REST API, SOAP, gRPC, GraphQL, etc.),
• znajomość podstawowych sposobów integracji pomiędzy systemami (kolejki, szyny komunikacyjne).
• rozwój umiejętności miękkich – komunikatywność i dobra organizacja pracy 
• znajomość języków obcych – zwłaszcza w środowisku międzynarodowym w branży informatycznej

Od stażysty do architekta – ścieżka rozwoju przyszłych architektów IT

Najczęstszą (choć nie jedyną możliwą) ścieżką rozwoju dla architekta jest ścieżka związana z programowaniem. Często po osiągnięciu odpowiedniej biegłości w zakresie implementowania systemów starsi programiści, chcąc mieć większy wpływ na ich kształt, zaczynają patrzeć na nie z szerszej perspektywy i skupiać swoją uwagę nie tylko na sposobie implementowania oprogramowania, ale również koncepcji działania, integracji oraz projektowaniu rozwiązań dla całego systemu. 

To właśnie wtedy najczęściej obejmują rolę architekta w projekcie.

Przeczytaj także: Kim jest .NET developer?

Plusy i minusy pracy na stanowisku architekta

Projektowanie systemów IT i praca architekta przynosi niebywałą satysfakcję, gdyż jest to praca bardzo twórcza – każdy projekt jest inny, a zatem pojawiające się problemy i wyzwania także są różne. Architekt poszukuje optymalnych rozwiązań tych problemów w oparciu o wymagania i ograniczenia projektowe. Obserwowanie, jak pomysły i koncepcje przeobrażają się w działający system daje wiele radości.

Podejmowanie decyzji dot. architektury systemu wiąże się jednak z dużą odpowiedzialnością – źle zaprojektowana architektura może spowodować, że cały system lub jego fragment nie będzie działał zgodnie z oczekiwaniami. Zatem: czy gdybym mógł cofnąć czas, czy  zostałbym architektem? Zdecydowanie tak – to niezwykle pasjonująca praca!

1. 1. Platforma .NET
2. 2. Zadania .NET developera
3. 3. Rola .NET developera
4. 4. Z kim współpracuje .NET developer?
5. 5. Jak zostać .NET developerem?
6. 6. Ścieżka kariery
7. 7. Podsumowanie

Data publikacji: 4.03.2021
Ostatnia aktualizacja: 22.06.2023

Platforma .NET 

Platforma .NET jest bardzo szeroka i od swojego początku, który miał miejsce w 2002 roku, przeszła wiele modyfikacji.

Platforma oferuje wiele możliwości, między innymi: 

• języki programowania obiektowego, np. C# i Visual Basic; 
• języki programowania funkcyjnego, np. F#; 
• aplikacje sieci Web – ASP.NET; 
• aplikacje w chmurze na platformie Azure, np. Websites, WebJobs, Cloud Services; 
• platforma uniwersalna systemu Windows UWP, pozwalająca na tworzenie aplikacji na wiele różnych urządzeń; 
• aplikacje klasyczne, oparte przede wszystkim na formularzach WinForms oraz WPF; 
• rozwiązania mobilne na różnorodne platformy – Xamarin; 
• .NET Core – modułowe oprogramowanie typu „open source” dla różnych platform. 

Zadania .NET developera  

Osoby pracujące jako .NET developerzy, poza samym programowaniem na wyżej opisanej platformie, mogą zmagać się też z innymi zadaniami, np.: 

• pisaniem skryptów PowerShell,  
• tworzeniem automatycznych przepływów Microsoft Flow, 
• budowaniem aplikacji przy użyciu PowerApps,  
• programowaniem w innych językach, np. JavaScript, Python, Scala, C++ itp. 

Rola .NET developera 

Rola developera zależy od projektu, w którym uczestniczy, oraz od jego stanowiska i poziomu umiejętności – junior, mid, senior. W zależności od potrzeb developer musi dostosować się do stawianych wymagań.  

Na początku startującego projektu jest to głównie analiza oczekiwań klienta, przygotowywanie architektury aplikacji, pisanie dokumentacji oraz tworzenie PoC, czyli Proof of Concept. Ma to na celu sprawdzenie, czy spełnienie danego wymagania jest możliwe i czy aplikacja będzie odpowiadała potrzebom klienta. 

Z kim współpracuje .NET developer?  

.NET developer pracuje w zespole, którego członkami zazwyczaj są osoby wyspecjalizowane w różnych dziedzinach. Mogą to być: 

• QA (Quality Assurance) – osoby odpowiedzialne za analizę jakości wytwarzanego oprogramowania, 
• Architekci, przygotowujący główne koncepcje aplikacji, 
• PO (Product Owner) – osoba odpowiedzialna za zbieranie wymagań klienta dotyczących budowanej aplikacji, 
• UI/UX designer – osoba odpowiedzialna za tworzenie konceptów graficznych, 
• Scrum Master w zespołach prowadzonych w metodyce Agile. 

Przeczytaj artykuł: Scrum vs Kanban w rozwoju oprogramowania

Jak zostać .NET developerem?  

Aby zostać dobrym programistą, nie trzeba kończyć dedykowanych studiów – najważniejsze są chęci i motywacja do pracy. Zawód programisty wymaga ciągłego poszerzania wiedzy. W świecie IT codziennie powstają nowe frameworki, biblioteki, języki programowania. Chcąc odnaleźć się w tych warunkach, warto starać się podążać za nowymi trendami.  

Oczywiście, kierunki studiów takie jak informatyka, automatyka, mechatronika czy matematyka pomogą nauczyć się podstaw programowania, jednak to od ciebie zależy, czy będziesz robić coś poza zakresem omawianym na studiach i poszerzać wiedzę na własną rękę. 

Niestety często materiał wykładany na zajęciach jest przestarzały, ogólnikowy i bez dodatkowego działania z twojej strony może nie być wystarczający, by pozwolić ci dostać się na staż do dobrej firmy. 

A może staż w Inetum?  

Ciekawą opcją na poszerzanie wiedzy są różnego rodzaju szkolenia, kursy online czy wydarzenia organizowane przez firmy IT, np. Akademia Inetum.

Nasza firma daje spore możliwości rozwoju osobom o każdym stopniu zaawansowania. Osoby bez doświadczenia, będące jeszcze studentami, zazwyczaj zaczynają swoją karierę zawodową jako praktykanci lub stażyści.  

Pod okiem bardziej doświadczonych pracowników zagłębiają się w świat IT, uczą programowania oraz pracy zespołowej. Następnym krokiem w karierze jest stanowisko młodszego programisty, które proponujemy osobom z bardzo dobrą oceną stażu. Jeśli developer wykazuje się samodzielnością w wykonywaniu powierzanych zadań, może przejść na stanowisko programisty regulara. 

Ścieżka kariery 

Kolejne kroki w ścieżce kariery zależą głównie od tego, w czym dana osoba czuje się najlepiej, w którym kierunku chce podążać. Zazwyczaj jest to stanowisko starszego programisty, który swoją wiedzą może dzielić się z młodszymi stażem kolegami, być podporą zespołu. 

Równolegle można ukierunkowywać się na konsultanta, czyli osobę, która większy nacisk kładzie na kontakt z klientem, lub jako architekt, czyli decydować, w jaki sposób zaprojektować daną aplikację. Poza tym warto rozwijać kompetencje miękkie, by móc zostać Team Leaderem i prowadzić swój zespołów developerów. 

.NET Team Leader 

Będąc Team Leaderem jednego z poznańskich zespołów .NET, swoją pracę mogę podzielić na dwie główne ścieżki: 

• Praca jako Developer/Tech Lead w projekcie wykonywanym dla klienta. Myślę, że tutaj największymi wyzwaniami są kontakty z klientem, zbieranie wymagań oraz dostosowywanie się do ciągłych zmian zakresu prac, na których skupia się zespół. Zmiany te często są dynamiczne i wcześniej nieplanowane, czego skutkiem bywa porzucenie aktualnie opracowywanego rozwiązania. 
• Praca jako Team Leader. W tej roli wyzwaniem jest m.in. konieczność sprawiedliwej oceny członków zespołu oraz udzielanie feedbacku na temat wykonywanej pracy – zarówno tego pozytywnego, jak i negatywnego. 
   

Podsumowanie  

Moim zdaniem plusem pracy jako developer jest możliwość ciągłego poszerzania swojej wiedzy, co w tej branży ma bardzo duże znaczenie. Tak jak pisałem wyżej, każdego dnia powstają nowe biblioteki, nowe technologie, z którymi jako dobrzy programiści powinniśmy być na bieżąco. Przez wiele osób może być to odbierane jako wada, ponieważ nie jest to praca mechaniczna, o której można zapomnieć, zamykając pokrywę laptopa. Lecz jeśli programowanie jest twoja pasją, poświęcenie dodatkowego czasu na naukę nie powinno stanowić dużego problemu! 

Przejdź do

1. 1. Sektor opieki zdrowotnej wciąż się rozwija
2. 2. Czym dokładnie jest HealthTech?
3. 3. HealthTech vs MedTech. Jakie są różnice?
4. 4. HealthTech, Digital Health i Healthcare IT
5. 5. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji
6. 6. Podsumowanie

Sektor opieki zdrowotnej wciąż się rozwija

HealthTech to najszybciej rozwijająca się gałąź sektora opieki zdrowotnej. Na rynku pojawia się coraz więcej rewolucyjnych rozwiązań medycznych, które mają wpływ na sektor ochrony zdrowia, nie tylko polski, ale i zagraniczny. Według badań Statista wśród najbardziej znaczących technologii dla zdrowia i życia ludzi, a także poprawy ich jakości, warto wyróżnić telemedycynę, wirtualną rzeczywistość (Virtual Reality – VR) czy rzeczywistość rozszerzoną (Augmented Reality – AR). Pozwalają one na ułatwienie dostępu do usług oraz cyfryzację informacji o zdrowiu i dokumentacji medycznej, e-diagnostykę czy nawet zdalne wykonywanie usług medycznych.

Czym dokładnie jest HealthTech?

HealthTech to szerszy termin, który obejmuje wszelkie technologie lub oferty w zakresie opieki konsumenckiej, opieki medycznej lub szerzej pojętego systemu opieki zdrowotnej, które zostały umożliwione lub zrewolucjonizowane przez nowoczesną informatykę i inżynierię. Podstawowe czynniki technologiczne obejmują: smartfony i aplikacje, cyfryzację i dokumentację elektroniczną, uczenie maszynowe / sztuczną inteligencję, bezpieczeństwo i szyfrowanie danych, nanotechnologię lub druk 3D, Blockchain i inne.

Technologia w opiece zdrowotnej ma wiele zastosowań: monitorowanie rytmu bicia serca i sygnałów elektrycznych z serca pomoc w tworzeniu przełomowych leków, możliwość zaglądania do DNA, pomoc w leczeniu pacjentów na odległość, co pozwala na szybsze i dokładniejsze postawienie diagnozy oraz sprawne organizowanie przepływu pracy w szpitalach.

HealthTech vs MedTech. Jakie są różnice?

HealthTech to technologie umożliwiające lepsze świadczenie, opłacanie i korzystanie z opieki zdrowotnej. Chodzi głównie o zdrowie osobiste, a to oznacza, że pacjenci angażują się w dbanie o swoje zdrowie i wszystko, co dzieje się poza szpitalem (teleporady czy zdalne monitorowanie). HealthTech ma na celu przede wszystkim zapobieganie i monitorowanie zdrowia pacjenta, a nie jego leczenie.

HealthTech

Technologie medyczne wykorzystują bazy danych, aplikacje, urządzenia mobilne i urządzenia typu wearables. Te ostatnie pozwalają śledzić aktywność pacjenta (np. kroki), poziom cukru we krwi, tętno i automatycznie przesyłać informacje do aplikacji zdrowotnej w telefonie. Aplikacja ta następnie analizuje zdrowe nawyki pacjenta i wydaje odpowiednie zalecenia.

Oprogramowanie HealthTech ma także udział w zakresie funkcjonowania szpitali. Chodzi tu o oprogramowanie do zarządzania daną placówką medyczną. Pomaga ono administratorom, lekarzom i pielęgniarkom utrzymać porządek, jeśli chodzi o plan pracy personelu placówki, planowanie wizyt pacjentów, zarządzanie rozliczeniami czy też bazą danych z informacjami o pacjentach.

MedTech

Rozwiązania MedTech z kolei są powszechnie stosowane w zakresie diagnozowania, leczenia, opieki nad pacjentem i poprawy stanu ich zdrowia. Głównie ma zastosowanie w szpitalach i skupia się na diagnozowaniu i leczeniu pacjenta, a nie na profilaktyce. Jak podaje raport Deloitte z 2021 roku, inwestycje w innowacje MedTech oparte na danych, diagnostykę czy ortopedię wzrosły w ostatnich latach w Europie Zachodniej o 24%.

HealthTech, Digital Health i Healthcare IT

• HealthTech obejmuje wszelkie oprogramowanie, dane i urządzenia, które dzięki rewolucyjnym innowacjom spoza sektora opieki zdrowotnej wspierają nowe możliwości w zakresie generowania i analizy danych lub cyfrowej diagnostyki i leczenia.
• Digital Health obejmuje technologie i podejścia obliczeniowe związane z generowaniem i analizą dużych zbiorów danych w celu dostarczania wiedzy lub optymalizacji wyników. Ostatnie lata to czas, gdy w Polsce pojawiło się wiele rozwiązań cyfrowych. Rozwinęła się telemedycyna i powstało mnóstwo udogodnień dla pacjentów jak: e-recepty, e-skierowania, e-zwolnienia, powstała również aplikacja mobilna IKP, która pozwala na dostęp do Internetowego Konta Pacjenta.
• Informatyka w opiece zdrowotnej odnosi się do rozwiązań w zakresie oprogramowania, które wspierają optymalizację działań poprzez cyfryzację systemów i procesów do tej pory funkcjonujących w trybie offline (głównie dla świadczeniodawców).

Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji

Opieka medyczna jest jednym z obiecujących kierunków rozwoju dla AI, ponieważ już w tej chwili stosowane są w niej liczne rozwiązania bazujące na algorytmach sztucznej inteligencji. Już w latach 90. projekt sztucznej inteligencji wzbudził obawy, że roboty w niedalekiej przyszłości mogą nawet całkowicie zastąpić lekarzy. Jednak dziś widzimy, że to właśnie lekarze stanowią niezbędną część medycyny, natomiast roboty stają się dla nich coraz większą pomocą i ułatwieniem podczas przeprowadzanych operacji czy działań diagnostycznych. Urządzenie wyposażone w systemy AI o odpowiednich algorytmach pozwala na zebranie dokładnego wywiadu chorobowego oraz określenie przybliżonej diagnozy. 

Chatboty w służbie zdrowia

W ostatnich latach widoczny jest wyraźny wzrost zaufania użytkowników dla rozmów z chatbotami na stronie internetowej lub w aplikacji Messenger. Jak podają dostępne statystyki, aż 64% internautów uważa, że możliwość 24-godzinnej obsługi zapytań jest najlepszą cechą chatbotów.

Sztuczna inteligencja potrafi odpowiedzieć na około 80% standardowych pytań rozmówców. Ta umiejętność chatbota jest niezwykle cenna – wirtualni asystenci mogą sprawdzić się jako wsparcie np. w rejestracji wizyt i badań, odbioru wyników lub wyszukiwaniu lokalizacji najbliższej apteki czy przychodni.

W Stanach Zjednoczonych podczas pandemii powstał bot, który analizuje objawy osób z podejrzeniem zakażenia koronawirusem. Po uzyskaniu odpowiedzi na kilka pytań sztuczna inteligencja wspiera lekarzy i pacjentów w podjęciu decyzji o wykonaniu testu na obecność SARS-CoV-2. Tego typu rozwiązania, oparte na sztucznej inteligencji, posiadają cechy, dzięki którym można uzyskać wymierną pomoc w diagnostyce, leczeniu oraz zarządzaniu opieką zdrowotną. Są szybkie, responsywne i dostępne przez całą dobę.

Podsumowanie

HealthTech i MedTech to narzędzia efektywnego zarządzania w rękach osób decyzyjnych z branży ochrony zdrowia, które mogą być odpowiedzią na wciąż rosnące zapotrzebowania na usługi medyczne. Największym wyzwaniem, z którym muszą sobie radzić twórcy technologii wykorzystywanych w medycynie, farmacji czy ochronie zdrowia, jest bezpieczeństwo ludzi, którzy będą z tych technologii korzystali.

Dlatego właśnie tak ważne jest utrzymanie najwyższych standardów zarówno w kontroli jakości, jak i bezpieczeństwa. Przyszłość opieki zdrowotnej będzie się koncentrować wokół doskonalenia modeli opieki zorientowanych na pacjenta. Organizacje służby zdrowia będą potrzebować sprawniejszego zarządzania danymi i lepszych metod mierzenia wyników, gdyż pozwoli im to na ograniczenie kosztów opieki zdrowotnej, wybranie ulepszeń i kształtowanie struktury wewnętrznej tak, by zapewniała najwyższej jakości obsługę pacjentów.